بازخواني مهندسي پل خواجو ....دیدگاه
1391/02/17 - 22:45 در هنر متعهد
عکس های ضمیمه شده:
· · · · · · · ·
311.jpg
دیدگاه
مهدی mahdi

در پل خواجو همه اجزاي معماري از نظر سازه اي و هيدروليك عناصري معنادار و فعال هستند كه تغيير در جهت كاهش يا افزايش هر يك از آنها به ناقص شدن و در نهايت تخريب پل مي انجامد. به گزارش مهر ، مرمت و بهسازي پل تاريخي خواجو يكي از موضوعات مهمي است كه در حال حاضر توجه بسياري از معماران، كارشناسان ميراث فرهنگي و علاقمندان به تاريخ كشور را به خود جلب كرده است. پل خواجو در نگاه نخست اثري هنرمندانه از معماري صفوي است اما برجستگي جلوه هاي هنري اين بنا ارزش هاي مهندسي آن را پنهان كرده و خصوصيات مهندسي پل، بازخواني آن را در رديف مهندسي تحليلي قرار مي دهد؛ مهندسي كه با كيفيت و كميت زماني و مكاني ارتباطي تنگاتنگ داشته و درك آن از راه تحليل و مدل سازي ممكن است. پل خواجو، مثالي مناسب در به كارگيري مهندسي تحليلي، يعني استفاده همزمان و هماهنگ از سيستم مديريت شهري و روش هاي مهندسي هيدروليك و سازه است كه با تحليل خصوصيات سازه و معماري آن، روشن مي شود اين مثال ماندگار و كارآمد در زمان خود، همراه با ديگر تاسيسات تاخير انداز، مادي ها، بندها، باغ ها و درختان شهري، فضاي زيست محيطي شهر كويري را از رطوبت مناسب برخوردار مي كرد. اين متخصص كه سال ها پل خواجو را مورد بررسي قرار داده است، مي گويد: توجه به اين جنبه ها خود گواهي دهنده اين اصل است كه در طراحي بناهايي چون پل خواجو ديدگاه و روش ما را در پژوهش هاي تاريخي دگرگون مي سازد و با اعتقاد به تحليل ها و مدل سازي هايي كه از نمونه اي تاريخي به دست مي آيد و استفاده از آنها در معماري و آباداني كشور، اهميت و نقش اينگونه جستجو و تحليل نمايان مي شود. عبدالعظيم شاه كرمي در بخش ديگري مي افزايد: درخشش آثار هنري اصفهان كه تاكنون توجه پژوهشگران به آنها معطوف بوده و هنوز هم لازم است توجه بيشتري به آنها شود، سبب شده كه ارزش هاي ديگر اين شهر تاريخي ناشناخته بماند كه از جمله آنها، ارزش هاي قابل بازخواني در مهندسي پل خواجو است، اين دسته از ارزش ها گرچه با معيارهايي متفاوت از ارزش هاي هنري قابل شناسايي و معرفي است اما به كل مستقل از آن ارزش ها نيست زيرا مهندسي است كه امكان حضور خيل هنرمندان برجسته و ظهور آثار فراوان هنري را براي اصفهان فراهم كرده است. وي در ادامه با بيان مثالي در خصوص كاشي هاي اين بناي تاريخي مي گويد: اين كاشي ها در عين زيبايي، حافظ جداره بيروني بناست كه خود با رويه اي از لعاب حفظ مي شود و به همين دليل در برابر عوامل مخرب پايدار مي ماند بنابراين ماندگاري كاشي به پشتوانه علم مهندسي است و در عين آنكه بررسي ارزش هاي ظاهري آن مهم است اما كافي نيست زيرا ويژگي هاي ميكروسكوپي مواد تشكيل دهنده لعاب و بدنه كاشي و پيوستگي ميان آنها با ساختمان، يعني آنچه سبب ماندگاري كاشي و ساختمان مي شود، همگي داراي روابط فيزيكي - شيميايي بوده و به همين ترتيب قابل بازخواني است. شاه كرمي ادامه داد: عدم توجه به اين روابط و ظرايف، بي توجهي به بخشي از ارزش هاي نمادين كاشي است زيرا در اين صورت خواهيم پنداشت كه كاشي و نقوش آن، چنان سهل به دست آمده كه به جاي آن گونه كه هست مي توانسته هر گونه ديگري نيز باشد و چيزيجز خواست و سليقه در شكل دادن به آن، نقش نداشته است و توجه به ارزش هاي مهندسي در آثار هنر تاريخي، بيش از آنكه سبب آشنايي ما با بخشي از دستاوردهاي انديشمندان كشورمان شود، اين نكته را نيز مي تواند به خوبي روشن كند كه ايجاد آثاري شگفت انگيز مانند پل خواجو تا چه اندازه پر زحمت و دقيق بوده است. شاه كرمي در بخش ديگري مي افزايد: هر مرتبه مهندسي، آثار متناظر با خود را پديد مي آورد كه بر اساس دسته بندي سه گانه ياد شده سه گونه قابل بازشناسي است؛ اثر مهندسي تجربي، قياسي و تحليلي كه قطعا بازخواني و شناخت هر مرتبه از اثر مهندسي بايد بر پايه مباني و روش هايي انجام شود كه در پديد آمدنش دخالت داشته و بررسي و بازخواني مهندسي پل خواجو خود گواهي دهنده اين اصل است كه مباني و روش هاي مهندسي واقع در پس اين بناي تاريخي با مباني و روش هاي مهندسي تحليلي يعني عالي ترين مرتبه مهندسي سازگاري دارد. اين كارشناس ابنيه تاريخي عصر صفوي مي گويد: اين بررسي خودگواهي دهنده اين اصل است كه اصفهان از كلان ترين مقياس، يعني قرارگيري ساختار شهر در طبيعت و پيوند با آن تا خردترين مقياس يعني شيوه به كار بردن مصالح در ساختمان ها كه البته شامل تركيب شيميايي ملات ها، رنگ ها و لعاب ها نيز مي شود، جرياني از تحليل و مدل سازي در مقياس هاي گوناگون در كار است. شاه كرمي در اين بخش از مقاله خود بيان كرده است كه بايد براي بازخواني پل خواجو از منظر مهندسي تحليلي تصوري واقعي از مقدمات لازم براي تحقق چنين اثر هندسي يعني از علوم رياضي و مدل سازي طبيعي و فناوري هاي موجود در زمان ساخت و كيفيت مديريت آنها در اصفهان صفوي داشته باشيم. وي ادامه مي دهد: در مقياس كلان لازم است نخست بدانيم كه در چنين طرح مهندسي چه علوم و فناوري هايي نقش داشته و سپس كيفيت و كميت آنها را در دوره صفوي بشناسيم يعني بايد دانست كه سازنده اين اثر چگونه توانسته پيوندي چنان ژرف ميان ساختار طبيعت در مقياس هاي گوناگون و صورت هاي ساختماني و كاربردهاي مورد نياز انسان برقرار كند تا مهندسي چنين كارآمدي را طراحي و اجرا كرد. شاه كرمي مي گويد: بايد دانست كه مهندس سازنده پل خواجو چگونه و به چه ميزان شناخت از طبيعت و قوانين طبيعي داشته و با چه دقتي توانسته مشخصات محيط زيست را از پايين ترين لايه هاي زيرزمين تا سطح زمين و بالاترين لايه هاي جو بشناسد و در قياس خردتر حتي بايد دانست كه وي چه شناختي از مصالح و پيوند متقابل آنها و نسبت آنها با صورت هاي ساختماني داشته است. اين استاد دانشگاه مي افزايد: لازم است به ميزان شناخت مهندس اين پل از توانايي هاي جامعه نيز توجه كرد زيرا توفيق در فرآوري و توليد مصالح و ساخت ابزار لازم براي چنين مهندسي بدون چنين شناختي ممكن نيست. شاه كرمي ادامه مي دهد: شناخت ابزار لازم براي ساخت اثري چون پل خواجو بسيار مهم است زيرا يكي از علل اين اهميت، نقش موثري است كه در زدودن تصورات نادرست از حدود مهندسي و فناوري دوره هاي گذشته دارد. وي گفت: تصور وجود سيستمي براي پمپ كردن آب رودخانه در دوره صفويان، نخست موهوم و مبالغه آميز مي كند اما هر مهندسي مي داند كه وجود چنين سيستمي شرط لازم براي ساختن سد و پل روي رودخانه است. اين محقق بيان مي كند: بي گمانهمه كساني كه بر روي رودخانه پل بسته اند، از جمله سازندگان پل خواجوي اصفهان نيز بدين فناوري دسترسي داشته كه لازم است به همين ترتيب از كم و كيف ديگر فناوري ها و ابزارهاي محاسبه و تحليل و مدل سازي موثر در ساخت پل خواجو تصوري ملموس تر به دست آوريم. شاه كرمي خاطرنشان مي كند: بدون شك تحقق اين خواسته ها چندان آسان نيست زيرا از سويي به مباني و ابزار به كار رفته در ساخت پل خواجو دسترسي مستقيم نداريم و از طرف ديگر براي شناخت آنها از راه شواهد به پژوهش هاي ميان رشته اي بسياري نياز است تا مشخص شود در آن زمان در مواجهه با پل خواجو و ديگر آثار مانند آن، چه روشي در پيش گرفته شدهو نبايد تصور رايج را قطعي بينگاريم و وجود فناوري هاي ياد شده را انكار كنيم. شاه كرمي ياد آور مي شود: مهندسان عصر صفوي در نهايت توانستند با تدابيري كه به كمك مفاهيم علم مكانيك سيالات قابل توضيح است، هوا و آب و بدين وسيله حيات را در كالبد اصفهان جاري كنند كه البته مقياس خرد اين تدبير را مي توان در بناهاي شهر به ويژه در عمارت هاي هشت بهشت و چهل ستون در جريان آب و هوا و تاثير آنها در پيكر بندي ساختمان و شكل گيري كف و سقف آنها مشاهده كرد كه البته قياس كلان آن نيز در جريان هوا و تونل باد ، آرايش بيشه ها، طرح ريزي خيابان چهارباغ و باغ هاي پهناور دوره صفوي در پيوند با محيط طبيعي و مصنوعي شهر قابل مشاهده است كه اين تدابير در سه لايه يعني جو و سطح زمين و زير زمين قابل شناسايي و بازخواني است. اين كارشناس ابنيه تاريخي عصر صفوي در بخش ديگري از اين مقاله آورده است: در مواجهه با پل خواجو، بيش از ارزش هاي صرفا هنري و نمادين با ارزش هاي مدني شهري با سه موضوع ناب مهندسي كه در منظومه مهندسي شهر تاريخي اصفهان نقش كليدي دارد، مواجه مي شويم يعني مديريت مهندسي و مهندسي ارزش و هيدروليك و سازه كه اين سه موضوع در پل خواجو جلوه هايي شگفت آور و ارزشمند يافته است. اين استاد دانشگاه در خصوص مهندسي هيدروليك پل خواجو مي گويد: جريان آب در پل خواجو بر خلاف پل هاي ديگر از جمله سي و سه پل، ديناميك و متلاطم و غير خطي است. شاه كرمي ادامه مي دهد: جريان آب در پل خواجو يك بعدي و در جهت رودخانه نيست و طراحي هيدروليك اين پل بر اساس جريان هاي عرضي متقاطع و توليد جريان برگشت در پايين دست پل است كه بيش از استهلاك انرژي آب، محيط و منظره اي هيجان انگيز براي شهر ايجاد مي كند. اين متخصص سازه و ژئوفيزيك مي افزايد: يكي از مهمترين ويژگي هاي مهندسي هيدروليكي پل خواجو كه ارتباطي مستقيم با مفهوم مهندسي تحليلي دارد، توام بودن كاركردهاي گوناگون اجزاي كالبدي آن است چنانچه براي نمونه مي توان از ارتباط ظرايف پيچيده هندسي معماري بنا و كاركرد عناصر سازه اي با كاركرد هيدروليكي آن ياد كرد. وي مي گويد: از نظر كالبدي، مهندسي هيدروليك پل از 21 كانال اصلي تشكيل شده كه هر يك هفت دريچه در دو سطح دارد و در اين سيستم ظرايف بسياري در سازه و نقش دريچه ها، زاويهو اندازه كانال ها، ارتفاع ورودي ها و سكوهاي متفاوت در خروجي كانال ها و ماهيت و صورت حوضچه آرامش پايين دست و شيوه استهلاك نيروي مخرب آب در داخل پل و حوضچه هاي پرورش ماهي در نظامي ميان دانشي ديده شده است. شاه كرمي با اشاره به اينكه پل خواجو بنايي است كه طرح معماري آن براي مقاصد مهندسي به وجود آمده و از اين نظر شايد بي مانند باشد، بيان مي كند: حوضچه آرامش ويژه پل و طراحي ويژه سطوح و كف و محورهاي كانال ها همگي كمك مي كند تا سرعت جريان آب در گذر از بالادست پل به پايين دست آن مرتبا تغيير كند و مقصود طراح در استهلاك انرژي آب از طريق اصطكاك برآورده شود. اين كارشناس ابنيه تاريخي عصر صفوي اظهار مي كند: مدل سازي بخشي از پل با پرورش اجزاي محدود، تاييد مي كند كه نسبت عميق و پيچيده اي ميان طراحي معماري و مهندسي هيدروليك پل وجود دارد، بخشي از آن كه كمتر ديده و سخن به ميان مي آيد همان پرده آب بند زيرزميني است، چنانچه اين پرده، نقش كلان شهري دارد و از نظر كالبدي همان شالوده پل است. اين استاد دانشگاه در ادامه به نوآوري هاي مهم و تكرار نشده مهندسي هيدروليك پل خواجو اشاره كرده ومي گويد: پل خواجو شيوه تنظيم سرعت و جهت حركت آب از بالادست تا پايين دست آن است كه بايد اين مسائل را در چهار مرحله ورود آب از بالادست، مرحله ورود آب به درون بنا، مرحله انتقال آب درون بنا و مرحله خروج تشريح كرد.

1391/02/17 - 22:46

بازار جدید نرم افزار های اندروید MLM.ir

هادی نت برگرفته از نام امام نقی علیه السلام · تماس · نمایش زنده · نسخه موبایل